Το Χρονικό. Live 21 Νοεμβρίου 2026

Κόσμος

Καλιφόρνια: Απορρίφθηκε η Πρόταση 40 για φόρο στους δισεκατομμυριούχους

Οι ψηφοφόροι της Καλιφόρνιας απέρριψαν με 52,9% τον πρώτο φόρο περιουσίας στις ΗΠΑ. Πίσω από το αποτέλεσμα: 333 εκατ. δολάρια αντιεκστρατείας και ένα διχασμένο Δημοκρατικό Κόμμα.

Φωτογραφία: Patrick Gruban / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Οι ψηφοφόροι της Καλιφόρνιας απέρριψαν την Πρόταση 40 (Proposition 40), το μέτρο που θα έκανε την πολιτεία την πρώτη στις ΗΠΑ να φορολογήσει τους δισεκατομμυριούχους με βάση τη συνολική καθαρή περιουσία τους και όχι το εισόδημά τους. Το αποτέλεσμα μετέδωσε το Associated Press τη Δευτέρα, σχεδόν μία εβδομάδα αφότου είχαν κλείσει οι κάλπες των ενδιάμεσων εκλογών, όπως μεταδίδουν το Parallaxi, το Documento, το tvxs και το ΕΡΤ News.

Τα δεδομένα

Σύμφωνα με την ημιεπίσημη καταμέτρηση του γραφείου του υπουργού Εξωτερικών της Καλιφόρνιας, την οποία επικαλείται το Parallaxi, 5.789.026 ψηφοφόροι (52,9%) ψήφισαν κατά της πρότασης και 5.159.356 (47,1%) υπέρ. Το tvxs, μεταφέροντας την εικόνα της βραδιάς της Δευτέρας, ανέφερε στήριξη 47% με περίπου 83% των ψήφων καταμετρημένο — στοιχείο που δείχνει πόσο σταδιακά και με μικρή διαφορά διαμορφώθηκε η τελική εικόνα. Η καταμέτρηση συνεχίζεται και, όπως σημειώνει το Parallaxi, το αποτέλεσμα δεν έχει ακόμη επικυρωθεί επίσημα.

Το περιεχόμενο του μέτρου, όπως το περιγράφουν οι πηγές:

  • Εφάπαξ φόρος ύψους 5% επί της καθαρής περιουσίας.
  • Υπόχρεοι όσοι κατοικούσαν στην Καλιφόρνια την 1η Ιανουαρίου 2026, με την υποχρέωση να καταβληθεί το 2027 (Parallaxi).
  • Κατώφλι υπαγωγής: καθαρή περιουσία άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων (tvxs).
  • Περίπου 200 δισεκατομμυριούχοι στην πολιτεία, την πολυπληθέστερη των ΗΠΑ (Documento, ΕΡΤ News).
  • Διάθεση εσόδων: 90% στην υγειονομική περίθαλψη, το υπόλοιπο σε εκπαίδευση, επισιτιστική βοήθεια και κάλυψη του κόστους εφαρμογής (Parallaxi).

Η χρηματοδοτική ψαλίδα ήταν ευρεία. Οι αντίπαλοι της πρότασης συγκέντρωσαν περίπου δεκαπλάσια κεφάλαια από τους υποστηρικτές της, σύμφωνα με το Parallaxi. Η Building a Better California, η επιτροπή που ηγήθηκε της εκστρατείας κατά του μέτρου, συγκέντρωσε περισσότερα από 333 εκατομμύρια δολάρια, ενώ ο συνιδρυτής της Google Σεργκέι Μπριν προσέφερε προσωπικά πάνω από 100 εκατομμύρια. Το tvxs, επικαλούμενο τους New York Times, αναφέρει ότι δισεκατομμυριούχοι που θα πλήττονταν από τον φόρο χρηματοδότησαν τηλεοπτικές διαφημίσεις καθ' όλη τη διάρκεια του Οκτωβρίου και κάνει λόγο για συγκέντρωση άνω των 300 εκατομμυρίων από την πλευρά της αντιπολίτευσης.

Το πλαίσιο

Η Πρόταση 40 τέθηκε στο ψηφοδέλτιο ως αυτόνομη πρωτοβουλία και όχι ως νομοσχέδιο της πολιτειακής Βουλής, γεγονός που εξηγεί εν μέρει και τη σύγκρουση γύρω από αυτήν. Ο λόγος είναι ότι ένας φόρος περιουσίας —σε αντίθεση με τον φόρο εισοδήματος— αγγίζει μετοχές, ακίνητα και άλλα περιουσιακά στοιχεία που δεν ρευστοποιούνται αυτόματα. Γι' αυτό άλλωστε το σχέδιο όριζε καταβολή το 2027 για περιουσία καταγεγραμμένη την 1η Ιανουαρίου 2026: έδινε δηλαδή στους υπόχρεους ένα περιθώριο ενός έτους για να ρευστοποιήσουν μέρος των holdings τους.

Η καθυστέρηση της ανακοίνωσης δεν ήταν πολιτικό γεγονός αλλά διαδικαστικό. Όπως εξηγεί το tvxs, η Καλιφόρνια προχωρούσε με αργό ρυθμό στην καταμέτρηση των ψηφοδελτίων που είχαν σταλεί ταχυδρομικώς, με αποτέλεσμα η διαφορά να μειώνεται καθώς προστίθεντο νέα ψηφοδέλτια, χωρίς όμως να ανατραπεί το αποτέλεσμα. Το ίδιο μέσο σημειώνει ότι οι εκλογές αυτές ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένες για τους Δημοκρατικούς και για υποψηφίους αριστερής κατεύθυνσης — γεγονός που κάνει την ήττα της πρότασης ακόμη πιο ενδεικτική για τη στάση του εκλογικού σώματος απέναντι στο συγκεκριμένο μέτρο, όχι απέναντι στο κόμμα.

Η συζήτηση για τον φόρο δεν ήταν θεωρητική για όσους θα τον πλήρωναν. Σύμφωνα με το Parallaxi, ο Σεργκέι Μπριν και ο συνιδρυτής της Google Λάρι Πέιτζ είχαν αρχίσει να μεταφέρουν την κατοικία τους εκτός Καλιφόρνιας πριν από την καταληκτική ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου 2026 — κίνηση που, εφόσον ολοκληρωθεί, τους αφαιρεί από το πεδίο εφαρμογής του μέτρου. Ο διευθύνων σύμβουλος της Meta Μαρκ Ζάκερμπεργκ ακολούθησε διαφορετική οδό: σε έγγραφα που κατατέθηκαν τον Οκτώβριο, η εταιρεία αποκάλυψε συμφωνία με την οποία δεσμεύεται να παραμείνει στην Καλιφόρνια για οκτώ χρόνια, εκτός εάν προκύψουν «ουσιώδεις και απρόβλεπτες περιστάσεις». Σε αντάλλαγμα λαμβάνει μετοχές χωρίς δικαίωμα ψήφου, τις οποίες μπορεί να πουλήσει για να καλύψει τη φορολογική υποχρέωση χωρίς να χάσει τον έλεγχο της εταιρείας.

Τι σημαίνει

Σε επίπεδο πολιτικής, η Καλιφόρνια δεν θα γίνει η πρώτη αμερικανική πολιτεία με φόρο καθαρής περιουσίας. Το γεγονός ότι η πρόταση απορρίφθηκε σε μια πολιτεία όπου οι Δημοκρατικοί κυριαρχούν και όπου, όπως σημειώνει το tvxs, οι ψηφοφόροι του κόμματος στηρίζουν γενικά την ιδέα να πληρώνουν οι πλούσιοι υψηλότερους φόρους, δίνει επιχειρήματα σε όσους υποστηρίζουν ότι τέτοια μέτρα δεν περνούν ούτε σε φιλελεύθερο έδαφος.

Το tvxs εκτιμά ότι η αποτυχία θα χρησιμοποιηθεί τα επόμενα χρόνια ως απόδειξη πως οι Αμερικανοί δεν θα δεχτούν ανάλογους φόρους περιουσίας και ότι το ζήτημα θα επανέλθει στην προεκλογική συζήτηση για τις προεδρικές εκλογές του 2028. Στο ίδιο πλαίσιο, το μέσο σημειώνει ότι ο Γκάβιν Νιούσομ έχει δηλώσει πως θα τον ενδιέφερε ένας εθνικός φόρος περιουσίας, αλλά όχι ένας που θα ισχύει μόνο για την πολιτεία του — θέση που προϋποθέτει ομοσπονδιακή νομοθέτηση και όχι πολιτειακή πρωτοβουλία.

Σε επίπεδο μηχανισμού, η υπόθεση δείχνει πόσο εύθραυστη είναι η φορολόγηση περιουσίας όταν οι υπόχρεοι μπορούν να αλλάξουν φορολογική κατοικία πριν από την ημερομηνία αναφοράς. Οι πηγές δεν παραθέτουν εκτιμήσεις για τα έσοδα που θα συγκέντρωνε ο φόρος ούτε για το δημοσιονομικό κενό που αφήνει η απόρριψή του, οπότε το μέγεθος της απώλειας για το σύστημα υγείας παραμένει ανοιχτό.

Οι θέσεις

Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ, ο οποίος κατά το Parallaxi εξετάζει το ενδεχόμενο να διεκδικήσει την προεδρία το 2028, αντιτάχθηκε στην πρόταση, προειδοποιώντας ότι θα προκαλούσε έξοδο των πιο εύπορων κατοίκων από την πολιτεία. Στο αντίπαλο στρατόπεδο, ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς και ο βουλευτής Ρο Χάνα, δύο από τους βασικούς εκφραστές της προοδευτικής πτέρυγας, τάχθηκαν υπέρ. Το tvxs προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο στη διαίρεση: το Δημοκρατικό Κόμμα της Καλιφόρνιας υποστήριξε τον φόρο, ακόμη και με τον κυβερνήτη αντίθετο.

Οι υποστηρικτές απέδωσαν την ήττα στη διαφορά δαπανών και, κατά το tvxs, χαρακτήρισαν το αποτέλεσμα ένδειξη της ισχύος των ολιγαρχών, επισημαίνοντας σε συνέντευξη Τύπου τη βραδιά των εκλογών τις δαπάνες της αντιπολίτευσης με επικεφαλής τον Μπριν. Από την πλευρά της αντιεκστρατείας, το βασικό επιχείρημα που καταγράφεται είναι η αποχώρηση κεφαλαίων και κατοίκων, με το παράδειγμα των Μπριν και Πέιτζ να λειτουργεί ως απόδειξη.

Οι πηγές, πάντως, δεν περιγράφουν το ίδιο το μέτρο με τον ίδιο τρόπο. Το Parallaxi και το tvxs κάνουν λόγο για φόρο επί της καθαρής περιουσίας, ενώ το Documento και το ΕΡΤ News αναφέρουν εφάπαξ φορολόγηση με συντελεστή 5% επί της «κληρονομιάς» των δισεκατομμυριούχων. Η διατύπωση παραπέμπει σε διαφορετική βάση υπολογισμού από αυτήν που περιγράφουν οι άλλες δύο πηγές, και η απόκλιση δεν εξηγείται σε κανένα από τα δημοσιεύματα.

Το επόμενο ορόσημο είναι τυπικό: η επίσημη επικύρωση της καταμέτρησης από τις αρχές της πολιτείας. Από εκεί και πέρα, το ερώτημα μεταφέρεται στο αν και πώς η συζήτηση για φορολόγηση της περιουσίας θα επανέλθει — σε πολιτειακό ή σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

Πηγές

  • Parallaxi — Καλιφόρνια: Απορρίφθηκε με δημοψήφισμα η πρόταση για φόρο περιουσίας στους δισεκατομμυριούχους
  • Documento — Καλιφόρνια: Απορρίφθηκε στο δημοψήφισμα η πρόταση «Prop 40» – Για φόρο στους δισεκατομμυριούχους
  • tvxs — Καλιφόρνια / Απορρίφθηκε η πρόταση για φόρο στους δισεκατομμυριούχους για ενίσχυση της υγειονομικής περίθαλψης
  • ΕΡΤ News — Απορρίφθηκε με δημοψήφισμα στην Καλιφόρνια η πρόταση για φόρο περιουσίας στους δισεκατομμυριούχους

Κείμενο σύνθεσης από τις παραπάνω πηγές. Οι θέσεις και τα αποσπάσματα αποδίδονται στους φορείς που τα διατύπωσαν.

#Καλιφόρνια#Πρόταση 40#φόρος περιουσίας#ΗΠΑ#Γκάβιν Νιούσομ#Σεργκέι Μπριν

Σχόλια

Ό,τι γράφεις δημοσιεύεται με το όνομα που βάζεις. Χωρίς λογαριασμό, χωρίς email.

Φόρτωση σχολίων…