Το Χρονικό. Live 21 Νοεμβρίου 2026

Κόσμος

Ζελένσκι: οι ΗΠΑ έθεσαν ζήτημα Ντονμπάς έναντι ΝΑΤΟ και αφήνει ανοιχτό δημοψήφισμα

Ο Ουκρανός πρόεδρος λέει ότι Αμερικανοί διαπραγματευτές έθεσαν για πρώτη φορά ζήτημα παραχώρησης του Ντονμπάς έναντι ένταξης στο ΝΑΤΟ και ότι θα ρωτήσει την ουκρανική κοινωνία αν υπάρξει πλήρες πακέτο ασφαλείας.

Φωτογραφία: Patrick Gruban / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές έθεσαν το ενδεχόμενο η Ουκρανία να παραχωρήσει το Ντονμπάς στη Ρωσία με αντάλλαγμα την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, μετά τον πιο πρόσφατο γύρο συνομιλιών ανάμεσα στο Κίεβο και τη Μόσχα, με μεσολάβηση της Ουάσινγκτον, στο Αμπού Ντάμπι. Τις δηλώσεις έκανε ο Ουκρανός πρόεδρος σε δημοσιογράφους την Παρασκευή, υπό καθεστώς εμπάργκο, και δημοσιοποιήθηκαν σήμερα, όπως μεταδίδουν το in.gr, η Ναυτεμπορική, η Μακεδονία και το Topontiki, τα οποία αναπαράγουν με ελάχιστες αποκλίσεις το ίδιο ρεπορτάζ.

Κατά τις ίδιες πηγές, ο Ζελένσκι παρουσίασε το ερώτημα ως καινοφανές στο τραπέζι των συνομιλιών. «Οι Αμερικανοί έθεσαν το ερώτημα: “Τι θα γίνει αν η Ουκρανία ενταχθεί στο ΝΑΤΟ; Θα αποχωρούσε από το Ντονμπάς;”. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που τέθηκε το ζήτημα», φέρεται να δήλωσε, σύμφωνα με τη Ναυτεμπορική και το in.gr. Πρόκειται, δηλαδή, για περιγραφή μιας πρότασης που διατυπώθηκε από την αμερικανική πλευρά και όχι για κείμενο συμφωνημένο μεταξύ των μερών.

Τα δεδομένα

Τα στοιχεία που επιβεβαιώνονται από το σύνολο των δημοσιευμάτων είναι συγκεκριμένα αλλά περιορισμένα: τόπος των διαπραγματεύσεων το Αμπού Ντάμπι, μέρη οι αντιπροσωπείες του Κιέβου και της Μόσχας με αμερικανική διαμεσολάβηση, χρόνος της ενημέρωσης των δημοσιογράφων η Παρασκευή, με εμπάργκο που αίρεται σήμερα. Το περιεχόμενο του πακέτου που ο Ουκρανός πρόεδρος θέτει ως προϋπόθεση για προσφυγή σε δημοψήφισμα έχει, σύμφωνα πάντα με τις πηγές, τρία σκέλη: εγγυήσεις ασφαλείας, έναν ισχυρό και καλά χρηματοδοτούμενο ουκρανικό στρατό και πόρους για την ανοικοδόμηση.

Οι πηγές δεν παραθέτουν κανένα αριθμητικό μέγεθος: ούτε ύψος πόρων για την ανοικοδόμηση, ούτε χρονοδιάγραμμα αποδέσμευσης, ούτε μέγεθος της στρατιωτικής χρηματοδότησης. Δεν αναφέρονται ονόματα διαπραγματευτών πέραν της γενικής αναφοράς σε «Αμερικανούς», δεν περιγράφεται στάδιο ή αριθμός γύρων συνομιλιών και δεν υπάρχει παραπομπή σε σχέδιο κειμένου. Το μόνο χρονικό ορόσημο που καταγράφεται είναι η Παρασκευή των δηλώσεων και η σημερινή άρση του εμπάργκο.

Το πλαίσιο

Το Ντονμπάς είναι η ανατολική βιομηχανική περιφέρεια της Ουκρανίας, με κύρια αστικά κέντρα το Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ· οι πηγές την περιγράφουν απλώς ως «ανατολική περιοχή» και δεν προσδιορίζουν έκταση ή πληθυσμό. Η σημασία της αμερικανικής ερώτησης, όπως τη μεταφέρει ο Ζελένσκι, έγκειται στη σύνδεση που εισάγει: η εδαφική εκκρεμότητα παύει να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα ανεξάρτητο από την πορεία ένταξης και εμφανίζεται ως αντάλλαγμα για αυτήν.

Ο μηχανισμός πίσω από αυτή τη σύνδεση είναι γνωστός από τη λειτουργία της Συμμαχίας: η ένταξη σε αυτήν συνεπάγεται δέσμευση συλλογικής άμυνας, γεγονός που καθιστά πολιτικά κρίσιμο για τα κράτη-μέλη το αν μια υποψήφια χώρα έχει ανοιχτές εδαφικές διεκδικήσεις. Η ερώτηση που περιγράφει ο Ουκρανός πρόεδρος λειτουργεί ακριβώς σε αυτό το επίπεδο: αν η ένταξη καλύπτει το σύνολο του εδάφους, τότε το εδαφικό ζήτημα πρέπει να έχει κλείσει πριν από την ένταξη — ή να συμφωνηθεί ρητά εξαίρεση. Οι πηγές δεν αναφέρουν αν τέτοια τεχνικά ζητήματα συζητήθηκαν.

Ως προς τη διαδικασία, τα δημοσιεύματα μιλούν για συνομιλίες Κιέβου–Μόσχας «με τη μεσολάβηση της Ουάσινγκτον» σε έναν «πιο πρόσφατο κύκλο» που φιλοξενήθηκε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Δεν διευκρινίζεται αν η αμερικανική πλευρά συμμετείχε ως διευκολυντής ή ως συνδιαμορφωτής προτάσεων, ούτε αν υπήρξε κοινό ανακοινωθέν. Η ίδια η διατύπωση του Ζελένσκι — ότι το ερώτημα τέθηκε από τους Αμερικανούς — υποδεικνύει ότι η πρόταση δεν προήλθε από τη Μόσχα στο τραπέζι, αλλά μεταφέρθηκε από τη μεσολαβήτρια πλευρά.

Τι σημαίνει

Στο επίπεδο των γεγονότων, ο Ζελένσκι επανέλαβε, σύμφωνα με όλα τα μέσα, ότι η Ουκρανία δεν παραχωρεί εδάφη της. Ταυτόχρονα, άνοιξε μια διαδικασία με όρους και σειρά: πρώτα να επιβεβαιωθούν από τις δυτικές χώρες «συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ» και να διαμορφωθεί το πλήρες πακέτο, και μετά το ερώτημα να τεθεί στην ουκρανική κοινωνία. Το δημοψήφισμα, δηλαδή, δεν παρουσιάζεται ως απάντηση στο αμερικανικό ερώτημα για το Ντονμπάς, αλλά ως κρίση της κοινωνίας επί του συνόλου της συμφωνίας.

Η σειρά αυτή έχει πρακτικές συνέπειες. Αν η ψηφοφορία διεξαχθεί, το ερώτημα που θα τεθεί δεν θα αφορά μόνο την εδαφική μεταβολή αλλά δέσμη αντισταθμισμάτων — ασφάλεια, στρατός, ανοικοδόμηση — γεγονός που μετατοπίζει το πολιτικό διακύβευμα από το «ναι ή όχι στην παραχώρηση» στο «ναι ή όχι στο πακέτο». Πρόκειται για εκτίμηση που προκύπτει από τη διατύπωση του ιδίου, όχι για δεδομένο των πηγών. Εξίσου εκτίμηση είναι ότι μια τέτοια ψηφοφορία θα απαιτούσε προηγούμενη νομική και πολιτική προετοιμασία· τα δημοσιεύματα δεν αναφέρουν αν έχει ξεκινήσει σχετική επεξεργασία, ούτε ποιος θα την προκηρύξει, ούτε με ποιο ακριβώς ερώτημα.

Η φράση που αποδίδεται στον Ουκρανό πρόεδρο, «Δεν έχω το δικαίωμα να λάβω μόνος μου αυτή την απόφαση», λειτουργεί ως μεταφορά της ευθύνης στο εκλογικό σώμα. Σε κάθε περίπτωση, η όποια εξέλιξη εξαρτάται από όρους που δεν ελέγχει μόνο το Κίεβο: οι εγγυήσεις που επικαλείται χρειάζονται επιβεβαίωση από τις δυτικές πρωτεύουσες, ενώ το αμερικανικό ερώτημα, όπως το περιγράφει, παραμένει πρόταση προς συζήτηση και όχι συμφωνημένη λύση.

Οι θέσεις

Ο Ζελένσκι εμφανίζεται να κρατά δύο γραμμές ταυτόχρονα. Από τη μία, η μη παραχώρηση εδαφών παραμένει σταθερή θέση· από την άλλη, η προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία νοείται ως δίοδος, εφόσον προηγηθούν εγγυήσεις. Σύμφωνα με το in.gr και τη Ναυτεμπορική, δήλωσε: «τότε θα ρωτήσω την ουκρανική κοινωνία τι σκέφτεται: το δεχόμαστε ή όχι; Δεν έχω το δικαίωμα να λάβω μόνος μου αυτή την απόφαση».

Στο ζήτημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας, η θέση του είναι ότι η ΕΕ και το ΝΑΤΟ αποτελούν τη μοναδική «πραγματική ασφάλεια» της ηπείρου και ότι η ρωσική απόπειρα αναδιαμόρφωσης της αρχιτεκτονικής ασφαλείας είναι «επικίνδυνη». Όπως μεταδίδουν το in.gr, η Ναυτεμπορική και το Topontiki, είπε: «Είναι επικίνδυνο διότι, κατά τη γνώμη μου, αυτού ακριβώς του είδους τα πράγματα οδηγούν σε πολέμους ή σε κλιμάκωση» και «Η πραγματική ασφάλεια για την Ευρώπη είναι η ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Αυτό. Δεν υπάρχει άλλη ασφάλεια για την Ευρώπη».

Εδώ εντοπίζεται και η μοναδική ουσιαστική απόκλιση μεταξύ των πηγών: η Μακεδονία αποδίδει τη φράση ως «πραγματική ασφάλεια» της Ουκρανίας, ενώ τα άλλα τρία μέσα ως ασφάλεια της Ευρώπης. Δεν πρόκειται για διαφορετική πολιτική θέση αλλά για διαφορετική μεταγραφή του ιδίου αποσπάσματος, γεγονός που υπογραμμίζει ότι όλα τα δημοσιεύματα βασίζονται στην ίδια ενημέρωση. Αξιοσημείωτη είναι, επίσης, η διαφορά ύφους στους τίτλους: το in.gr και το Topontiki μιλούν για «βόμβα» και «αποκάλυψη», η Ναυτεμπορική και η Μακεδονία επιλέγουν περισσότερο περιγραφική διατύπωση, χωρίς το περιεχόμενο να διαφοροποιείται.

Καμία από τις τέσσερις πηγές δεν περιλαμβάνει αντίδραση της Ουάσινγκτον, της Μόσχας, του ΝΑΤΟ ή των Βρυξελλών, ούτε επιβεβαίωση ότι η πρόταση παραμένει στο τραπέζι. Δεν καταγράφεται επίσης αντίδραση της ουκρανικής αντιπολίτευσης ή της κοινωνίας, στοιχείο που θα ήταν καθοριστικό για την εκτίμηση της πολιτικής βιωσιμότητας ενός δημοψηφίσματος. Το κενό αυτό δεν είναι λεπτομέρεια: η εικόνα που σχηματίζεται προέρχεται αποκλειστικά από μία πλευρά και από μία ενημέρωση.

Από εδώ και πέρα, τρία σημεία παρακολουθούνται: αν θα επιβεβαιωθεί από αμερικανική ή ρωσική πλευρά ότι τέθηκε τέτοιο ζήτημα και με ποια μορφή, αν θα προσδιοριστεί το περιεχόμενο των εγγυησιών ασφαλείας που επικαλείται το Κίεβο, και αν θα υπάρξει επίσημη κίνηση για την προετοιμασία ψηφοφορίας. Μέχρι τότε, η δήλωση του Ουκρανού προέδρου παραμένει δήλωση προθέσεων υπό όρους, σε έναν διάλογο του οποίου οι λεπτομέρειες δεν έχουν γίνει γνωστές.

Πηγές

  • in.gr — Ζελένσκι: Οι ΗΠΑ πρότειναν την παραχώρηση του Ντονμπάς με αντάλλαγμα την ένταξη στο ΝΑΤΟ – Πιθανόν να απαντηθε
  • Ναυτεμπορική — Ζελένσκι: Οι ΗΠΑ πρότειναν ανταλλαγή του Ντονμπάς με ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ
  • Μακεδονία — Αποκάλυψη Ζελένσκι: Οι ΗΠΑ πρότειναν την παραχώρηση του Ντονμπάς στη Ρωσία με αντάλλαγμα την ένταξη της Ουκραν
  • Topontiki — «Βόμβα» Ζελένσκι: Οι ΗΠΑ πρότειναν παραχώρηση του Ντονμπάς στη Ρωσία με αντάλλαγμα την ένταξη στο ΝΑΤΟ

Κείμενο σύνθεσης από τις παραπάνω πηγές. Οι θέσεις και τα αποσπάσματα αποδίδονται στους φορείς που τα διατύπωσαν.

#Ουκρανία#Βολοντίμιρ Ζελένσκι#Ντονμπάς#ΝΑΤΟ#ΗΠΑ#διπλωματία

Σχόλια

Ό,τι γράφεις δημοσιεύεται με το όνομα που βάζεις. Χωρίς λογαριασμό, χωρίς email.

Φόρτωση σχολίων…